ภาคขนส่งของบ้านเรากำลังเปลี่ยนแปลงที่ละนิดสู่การเป็นระบบขนส่งสีเขียว นอกเหนือจากความคืบหน้าบนบกอย่าง เหล่ายานยนต์พลังงานไฟฟ้า ที่เกิดขึ้นอยู่เรื่อย ๆ ความคืบหน้าบนผืนน้ำก็กำลังก่อตัวขึ้นเช่นกัน
เรากำลังพูดถึง “นวัตกรรมเรือไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์” ซึ่งต่อยอดใช้ “พลังงานแสงอาทิตย์ หรือ Solar Energy” เข้ากับระบบการขับเคลื่อนเรือโดยสาร
พลังงานทดแทนชนิดนี้ สามารถผลิตได้จากการแผ่รังสีของดวงอาทิตย์ที่อยู่ในรูปของแสงแดด ซึ่งให้ทั้งพลังงานแสงและพลังงานความร้อน ถือเป็นพลังงานหมุนเวียนสะอาดที่สามารถนำมาใช้งานได้อย่างไม่จำกัด และไม่ก่อให้เกิดมลพิษหรือส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ตอบโจทย์การแก้ปัญหาผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมจากการเดินเรือยนต์ ซึ่งก่อให้เกิดมลพิษสูงจากเครื่องยนตร์ที่เผาไหม้เชื้อเพลิงน้ำมัน บ่อนทำลายความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศทางน้ำ จากคราบน้ำมันและกลิ่นควัน อีกทั้งยังสร้างมลพิษทางเสียงรบกวนชุมชนริมฝั่งน้ำ
ยานยนต์ใด ๆ ที่ยังใช้เชื้อเพลิงน้ำมันในการขับเคลื่อนย่อมสร้างผลกระทบด้านภาวะโลกร้อน โดยหากจะพิจารณา Carbon footprint จากกิจกรรมการเดินเรือด้วยระบบเครื่องยนต์น้ำมัน เราพบข้อมูลระบุว่าการเดินเรือขนส่งผู้โดยสาร หรือเรือเฟอร์รี่ข้ามฝั่ง สามารถสร้างผลกระทบ Carbon footprint ได้สูงกว่าการเดินทางด้วยเครื่องบินด้วยซ้ำ ขณะที่อุตสาหกรรมการเดินเรือขนส่งสินค้าข้ามมหาสมุทรของโลก กำลังมีส่วนสร้างก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์คิดเป็นสัดส่วน 3% ของโลก (เทียบเท่าระดับก๊าซเรือนกระจกจากโรงงานถ่านหินในเยอรมนี 243 แห่งรวมกัน ซึ่งไม่น่าแปลกใจ เพราะกว่า 90% ของสินค้าที่มีการซื้อขายทั่วโลก ใช้การขนส่งทางน้ำเป็นหลัก) และอาจเพิ่มขึ้นเป็นสัดส่วน 10% ได้ภายในปี 2050 หากไม่ปรับตัวลดการใช้พลังงานที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจก หรือดัดแปลงเรือสู่ระบบไร้คาร์บอน
ทุกวันนี้ประเทศไทยมีเรือโดยสารให้บริการทั่วประเทศกว่า 3.4 แสนเที่ยว ผู้ใช้บริการโดยสารทางน้ำมากกว่า 8 ล้านคน (ข้อมูลล่าสุดจากสถิติจากกรมเจ้าท่า) โดยยังคงเป็นเรือประเภทเครื่องยนต์น้ำมัน หากคำนวณปริมาณ Carbon footprint ก็น่าจะอยู่ในระดับที่สูงทีเดียว
อย่างไรก็ตาม ในวันนี้เราพบว่า “นวัตกรรมเรือไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์” กำลังมีจำนวนเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ในบ้านเรา โดยเรือโดยสารพลังงานสะอาด 100% นี้ มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมต่ำ ไร้กลิ่นควัน ไร้คาร์บอน และไร้ลดมลภาวะทางเสียง ถือเป็นกำลังสำคัญที่กำลังค่อย ๆ ช่วยแก้ปัญหาการใช้เรือยนต์ที่มีมาเนิ่นนาน
มาดูกันว่าบ้านเรามีเรือไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ เจ้าไหนบ้างให้บริการโดยสาร คืนสุนทรีย์ให้สายน้ำและคืนลมหายใจให้โลก
1. Sun-powered Boat เรือไฟฟ้าสุขสำราญริมคลองบางหลวง
เรือพลังงานไฟฟ้าจากแสงอาทิตย์ นำเที่ยวคลองย่านฝั่งธนฯ พัฒนาโดยคุณศิระ ลีปิพัฒนวิทย์ ที่มุ่งมั่นตั้งใจช่วยฟื้นคุณภาพชีวิตของคนริมคลองให้เติบโตไปด้วยกันกับการส่งเสริมการเดินทางทางน้ำอย่างไร้คาร์บอน ลูกค้าสามารถเช่าเหมาเรือไฟฟ้า 4-10 ชั่วโมงแบบเลือกเส้นทางได้ตามใจ
เส้นทางเดินเรือ : คลองย่านฝั่งธน เช่น คลองบางกอกใหญ่(คลองบางหลวง) บางกอกน้อย ชักพระ คลองบางระมาด บางเชือกหนัง บางพรม คลองภาษีเจริญ คลองด่าน คลองดาวคะนอง คลองบางขุนเทียน สนามชัย คลองมอญ และแม่น้ำเจ้าพระยา
2. Thai Smile Boat เชื่อมต่อการเดินทางไร้คาร์บอน
เรือโดยสารพลังงานไฟฟ้า 100% โดย MINE Smart Ferry รุ่น 9M Electric Catamaran Ferry ให้บริการในแม่น้ำเจ้าพระยา รองรับการเดินทางของประชาชนสะดวกสบายมากยิ่งขึ้น ค่าบริการ 30 บาทตลอดสาย ใช้การแตะจ่ายได้ทั้ง Hop Card และรูปแบบเงินสด
เส้นทางเดินเรือ : City Line : พระปิ่นเกล้า-สาทร / Metro Line : สะพานพระราม 7-วัดวรจรรยาวาส / Urban Line : พระนั่งเกล้า-สาทร
3. EGAT EV Boat เรือโดยสารไฟฟ้า กฟผ. มุ่งสู่พลังงานสะอาด
เรือ “กฟผ. ชลพัฒน์ 1” และ เรือ “กฟผ. ชลพัฒน์ 2” โดย กฟผ. ที่มุ่งพัฒนาระบบขนส่งทางน้ำด้วยพลังงานสะอาด
เรือทั้งสองลำขับเคลื่อนด้วยพลังงานไฟฟ้าจากแบตเตอรี่ลิเทียมไอออนขนาด 215 กิโลวัตต์-ชั่วโมง ทำความเร็วได้ 20 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ระยะทางประมาณ 60 กิโลเมตรต่อการชาร์จ 1 ครั้ง โดยระบบปรับอากาศในห้องโดยสารถูกออกแบบให้ใช้พลังงานไฟฟ้าจากโซลาร์เซลล์ที่ติดตั้งอยู่บริเวณหลังคาเรือ
เส้นทางเดินเรือ : (ระยะทดสอบ) พระราม 7–ปากเกร็ด และ พระราม 7-สะพานตากสิน แล้วจึงจะขยายผลสู่การใช้ประโยชน์สำหรับภาคประชาชนในอนาคตเพื่อเชื่อมต่อการเดินทาง “ล้อ ราง เรือ” สนองนโยบาย One Transport ของภาครัฐต่อไป
4. BE Boat เรือไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์
โครงการวิจัย เรือไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ BE Boat (Battery Electric Boat) ผลงานจากทีมวิจัยวิศวะสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง
เส้นทางเดินเรือ : การทดสอบการเดินทางในทะเลไทยสู่เกาะมุก จ.ตรัง
5. เรือพิทักษ์สมุทร x Mine Smart Ferry
“เรือพิทักษ์สมุทร” ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อใช้ทดแทนเรือยนต์ โดยมีระบบผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์และพลังงานลม เพื่อใช้ในการขับเคลื่อนเรือ โดยไม่ต้องกลับฝั่งเพื่อเติมน้ำมัน ตอบโจทย์ภารกิจในการศึกษาวิจัย และดูแลทรัพยากรและระบบนิเวศใต้ทะเล ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะช้าง จ.ตราด และตอบสนองการปฏิบัติงาน ของเจ้าหน้าที่อย่างดีเยี่ยม
6. เรือหางยาวไฟฟ้า พลังงานแสงอาทิตย์
PEA พัฒนาต้นแบบเครื่องยนต์ไฟฟ้าสำหรับเรือหางยาว เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยววิถีคลองอย่างยั่งยืนในพื้นที่อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี เดินหน้าไปสู่เป้าหมายของการบูรณาการความร่วมมือ ยกระดับตลาดน้ำดำเนินสะดวกเป็น “ต้นแบบการท่องเที่ยววิถีคลองที่ลดมลพิษและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม” ใน 5 ปี ต่อจากนี้
เส้นทางเดินเรือ : ตลาดน้ำดำเนินสะดวก
7. เรือโดยสารไฟฟ้าคลองผดุงกรุงเกษม
เพิ่มทางเลือกการเดินทางด้วยบริการขนส่งสาธารณะ ให้สามารถเชื่อมต่อการเดินทาง ล้อ ราง เรือ ได้อย่างสะดวกยิ่งขึ้น จุดเริ่มต้นที่ดีของการสนับสนุนการใช้พลังงานสะอาดที่มากขึ้นและสามารถเป็นโมเดลในการพัฒนาคลองอื่น ๆ ในประเทศไทยด้วยพลังงานสะอาด
เส้นทางเดินเรือ : ท่าเรือสถานีรถไฟหัวลำโพง – ท่าเรือตลาดเทวราช รวมทั้งหมด 11 สถานี
อ้างอิง
www.transportenvironment.org/topics/ships/climate-impact-shipping
travelandclimate.org/train-car-or-plane
